Türkiye’de hekimlerin yükü çok ağır!

Prof. Dr. Kayıhan PALA - YENİ Parti Bursa Milletvekili  Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan Sağlık İstatistikleri Yıllığı 2025 Haber Bülteni, aşı kapsayıcılığının azalması gibi sağlık sistemini tehdit eden verilerin yanı sıra hekimlerin artan iş yükünü göstermesi bakımından da önemli.  Bültene göre 2025 yılında hekime başvuru sayısı bir milyarı aşmış (1 milyar 138 milyon 60 bin 185 başvuru), kişi başına hekime başvuru sayısı yılda 13,2’ye ulaşmış durumdadır.

Her yurttaş ortalama olarak ayda birden daha fazla hekime başvurmuştur. Başvuruların yüzde 41’i birinci basamağa, geri kalanı ikinci ve üçüncü basamağa yapılmıştır.  Sağlık Bakanlığı hekime başvuru sayısını artırmayı hedeflemiş ve bu artışı başarı olarak açıklamış olsa da hekime başvurudaki artış, ülkemizdeki sağlık sisteminin içinde bulunduğu darboğazı gösteren ve Bakanlığın yanlış politikalarını ortaya koyan bir veriden fazlası değildir.  Ülkemizdeki sağlık sisteminin üç temel özelliği, OECD ülkeleri arasında, nüfus başına en düşük sayıda hekim ve hemşire ile, gayrı safi yurt içi hasıladan ayrılan en düşük pay ile en yüksek sayıda hizmet sunumunun gerçekleştiriliyor olmasıdır.     OECD ülkelerinde hekime yılda ortalama 6,5 başvuru yapılıyor, iki örnek olarak Fransa’da yılda 5,4 ve İsveç’te yılda 2,4 kez hekime başvuruluyor.  Peki neden, nüfusumuz karşılaştırdığımız ülkelere göre daha genç hekime başvuru sayımız çok daha yüksek?  Bunun en başta gelen nedeni, Adalet ve Kalkınma Partisinin “Sağlıkta Dönüşüm Programı” adıyla, ticarileştirilmiş bir sağlık sistemini uygulamaya koymuş olmasıdır. Üstelik sağlığın ticareti yalnızca özel sektör aracılığıyla değil, başta kamu-özel işbirliği yöntemiyle inşa edilen ve işletilen şehir hastaneleri olmak üzere, mülkiyet devri dışında hizmet satın alımı, taşeronlaştırma vb.

yöntemlerle kamu sağlık kuruluşlarında gerçekleştirilen özelleştirme uygulamalarıyla da yapılmaktadır.  Sağlıkta Dönüşüm Programının hem sağlıklı yurttaşlara, hem hastalara hem de sağlık çalışanlarına yükü ağırdır. Türkiye’de, uygulanan bu neoliberal sağlık programı yüzünden hekimlerin yükü de çok ağırdır.  Türkiye’de hekim başına ortalama muayene sayısı 2025 yılında 5 bine yaklaşmıştı. Bu sayı aile hekimi başına 15 bini aşmış durumdadı.  OECD ülkelerinde bir hekim ortalama olarak yılda 2 bin 180 hasta muayene etmektedir.

OECD verilerine göre Türkiye, Kore ve Japonya ile birlikte hekim başına düşen yıllık hasta muayene sayısının en yüksek olduğu ilk üç ülke arasında yer almaktadır. Türkiye’de hekim başına düşen yıllık muayene yükü, OECD ortalamasının yaklaşık 2,5 katı düzeyindedir. İsveç ve Yunanistan gibi ülkelerde hekim başına yıllık muayene sayısı 700 ile bin aralığındayken Türkiye’de bu sayı 4 bin 800’ün üzerindedir.  Ülkemizde hasta muayenesinin büyük yükünü başta aile hekimleri olmak üzere kamuda çalışan hekimler çekmektedir.

  Hastanelere yapılan başvurular söz konusu olduğunda, 2025 yılı verilerine göre, toplam 667,7 milyon muayenenin yüzde 82’Sağlık Bakanlığı hastanelerinde, yüzde 8’i üniversite ve yüzde 10’ise özel hastanelerde gerçekleştirilmiştir.  Sağlık Bakanlığı hastanelerinde hekim başına düşen yıllık ortalama muayene sayısı 3 bin 580’in üzerinde iken özel sektörde görev yapan hekim başına düşen yıllık hastane muayene sayısı ortalama 1.675 düzeyindedir.  Kamuda çalışan hekimlerin iş yükü, nitelikli sağlık hizmeti sunulmasının önündeki en büyük engellerden biridir. Sağlık Bakanlığı’nın sağlığın ticaretini ön plana çıkartan neoliberal sağlık politikaları, yalnızca hekimleri mutsuz etmekle ve kimi zaman tükenmişliğe sürüklemekle kalmamakta, bununla birlikte hasta güvenliği başta olmak üzere sağlık hizmetlerinin kalitesi bakımından da sorun yaratmaktadır.  Kamucu, eşit, ücretsiz, erişilebilir ve nitelikli bir sağlık sistemi kurulmalıdır.