Grip basit bir soğuk algınlığı değil; aşı yaşam kurtarır

Dr. Mustafa TORUN “Bilim ve barışın, cehalet ve savaşa üstün geleceğine inanıyorum. Ülkeler bir gün yok etmek için değil, üretmek için birleşecek.

Gelecek, insan acısını dindirenlerin olacak.” Louis Pasteur İnfluenza, yani grip virüsünün virolojik açıdan “Orthomyxoviridae” ailesinden; zarflı, tek sarmallı bir RNA virüsü olduğunu anımsatalım… Üç tipi vardır: A, B ve C. Salgın yapanlar A ve B’dir. A tipi en tehlikeli olan tip olup kuş ve domuzlarda da bulunur.

Yüzeyinde iki önemli protein vardır. , hücreye tutunmayı sağlar; nöise virüsün hücreden çıkmasını sağlar. H1N1, H3N2 isimleri buradan gelir.

Çok hızlı mutasyona uğrar. Bu yüzden her yıl aşı değişir. Antijenik shift, yani kayma ve antijenik drift dediğimiz sürüklenme yoluyla bağışıklıktan kaçtığını biliyoruz.

Solunum yoluyla bulaşır. Kuluçka süresi 1-4 gündür. Tanı, PCR tekniği ile konur.

Sonbahar kapıda. Her yıl olduğu gibi grip virüsü de kapıda bekliyor. Halk arasında grip “PAÇAVRA HASTALIĞI” gibi görülse de özellikle risk gruplarında hastaneye yatış, yoğun bakım ve ölüme kadar gidebilen ciddi bir enfeksiyon hastalığıdır.

Dünya Sağlık Örgütü ve biz enfeksiyon uzmanları uyarıyoruz: 65 yaş üstü kişiler, kronik hastalığı olanlar, 6 ay-5 yaş arası çocuklar, gebeler ve sağlık çalışanları mutlaka aşılanmalıdır. NEDEN BU GRUPLAR? 65 yaş üstünde bağışıklık yanıtı zayıflar ve özellikle enfeksiyon hastalıklarına eğilim artar.

2025-2026 sezonu verileri, grip nedeniyle hastaneye yatışların yüzde 70’inin 65 yaş üstü kişilerden oluştuğunu göstermiştir. Gribin kalp krizi ve inme riskini ilk bir ay içinde 3-5 kat artırdığını lütfen unutmayalım. Kronik hastalığı olanlarda, özellikle KOAH, astım, kalp yetmezliği, diyabet, böbrek yetmezliği ve kanser hastalarında gribi basit bir enfeksiyon olarak göremeyiz.

KOAH alevlenmesine, diyabette kontrolsüz şekere, kalp yetmezliğinde ise dekompansasyona yol açabilir. Bu hastalar salgından önce mutlaka aşılanmalıdır. Çocuklarda ise durum farklıdır.

6 ay-5 yaş arası çocuklar hem en çok hasta olan hem de virüsü eve, okula, dedeye, nineye en çok taşıyan gruptur. Çocuklarda grip yüzde 30-40 oranında görülür; orta kulak iltihabı ve zatürreye yol açabilir. Aşılanan çocuk, sadece kendini değil, tüm aileyi korur.

Aile hekimi meslektaşlarımıza çağrımız: TEİS’in yaptığı açıklamaya göre, 2026-2027 sezonu grip aşılarının eczanelere gelmeye başladığını öğreniyoruz. Bu yıl aşı içeriğinde üç bileşen değişti. Özellikle geçen kış ağır seyreden “H3N2/Subklad K” varyantının aşıya eklendiği belirtildi.

EN UYGUN ZAMAN? Ekim-Kasım aylarıdır. Koruyuculuk aşıdan iki hafta sonra başlar.

Şubat ayına kadar aşı yapılabilir. Risk grubundaysanız veya 65 yaş üstündeyseniz, SGK’nın aşıyı reçete ile karşıladığını vurgulamakta yarar var. Değerli aile hekimi meslektaşlarım, polikliniğe gelen her 65 yaş üstü kişiye, her KOAH, diyabet ve kalp hastasına, ayrıca 6 aydan büyük her çocuğun ailesine lütfen “Grip aşınızı oldunuz mu?” diye sorarsanız, “Koruyucu Hekimlik” açısından önemli bir görevi yerine getirmiş olursunuz.

Bu bir dakikalık sorunuz bir yaşam kurtarabilir. UYARILARIMIZ NELER OLMALI? • Grip aşısı canlı aşı değildir.

• Grip yapmaz, ateş oluşturmaz. • Yüzde 100 korumaz. Genellikle yüzde 60-70 oranında korur.

• Hastalığı daha hafif geçirmenizi ve hastaneye yatış riskinizin azalmasını sağlar. • Antibiyotik gribi tedavi etmez. • Unutmayın, aşı her yıl yenilenir.

• Virüsün değişime uğradığını unutmayın. • Geçen yılın aşısı bu yıl korumaz. Lütfen aşınızı ertelemeyin.

Aile hekiminize başvurup aşınızı olun! Bir doz aşı sizi bir kış gripten ve yan etkilerinden korur! Ülkemizde rafa kaldırılan koruyucu hekimlik, tedavi hekimliğinden daha öncelikli ve ekonomiktir!