Yeni bir tartışma başlatacak

İki hafta önce yapay zekânın gelecekte insanlığın sonunu getirip getirmeyeceği tartışılırken, uzmanların bir kısmı bunun olasılık dahilinde olduğunu savunmuş, diğer kısmı ise gerekli tedbirler alındığı sürece sorun yaşanmayacağını belirtmişti. Şimdi ise yapay zekâyla ilgili çok daha mini düzeyde ama dikkat çekici yeni bir tartışmanın eşiğine gelindi; "Yapay zekâ, film setlerini bitirip, sinemacıları işsiz bırakır mı?" Sinema, Lumière kardeşlerin 1895'te gösterime giren "Bir Trenin La Ciotat Garı'na Gelişi" adlı filmiyle başlayan 131 yıllık tarihi boyunca teknolojinin her yeni adımıyla sınırlarını yeniden çizdi. Günümüzde ise Türk yapımı 'Uyuyan Kadın'ın Almanya'nın köklü Cottbus Film Festivali'nin ana yarışmasına seçilmesiyle çok daha radikal bir eşikte duruyor.

Yurtdışında Vikki Bardot ismiyle tanınan multidisipliner sanatçı Gizem Avcıoğlu'nun imzasını taşıyan yarı otobiyografik 'Uyuyan Kadın', uluslararası prestije sahip bir festivalin ana yarışmasında yer alan ilk uzun metrajlı yapay zekâ filmi olarak sinema dünyasında yeni bir anlayışa kapı aralamaya hazırlanıyor. 'Uyuyan Kadın'ın Cottbus Film Festivali yolculuğu ve ardından Türkiye'de gösterime girecek olması, yapay zekâ sinemasının laboratuvar ortamından çıkıp uluslararası ana akım festivallerde ve salonlarda kabul gördüğünün en net göstergesi oldu. Georges Perec'in eserinden ilham alınarak iki yılda ve 50 binden fazla görüntü havuzundan kurgulanan bu yapım, yapay zekânın sinemaya olan etkisini ve etik boyutunu yeniden tartışmaya açıyor.

1991'de kurulan ve Orta ve Doğu Avrupa sinemasının yeni yeteneklerini keşfetmesiyle tanınan köklü Cottbus Film Festivali, bugüne dek Andrey Zvyagintsev, Cristian Mungiu, György Pálfi ve Danis Tanović gibi dünya sinemasına yön veren ustaların ilk uzun metrajlı filmlerine ev sahipliği yaptı. Festival Direktörü Bernd Buder, 'Uyuyan Kadın' hakkında şu değerlendirmelerde bulundu; "Sürekli bilgi altında ama giderek yabancılaşan bir toplumun açmazlarını ele alan ‘Uyuyan Kadın’; analitik keskinliği, kişisel yaklaşımı ve anlatısal hâkimiyeti taze bir biçimde bir araya getiriyor. Bardot ve Avcıoğlu, bir kez daha çarpıcı derecede yaratıcı bir görsel dille güçlü bir düşünsel malzeme ortaya koyuyor.

Bu film, en yenilikçi teknik araçlarla yapılmış bir medya eleştirisi; gerçekten de uzun zamandır beklenen ‘yeni bir perspektif’ sunuyor." Peki, yapay zekâyla üretilen filmlerin sinemaya etkisi ne olabilir? Hollywood bu alandaki denemelerine çoktan başladı bile. Gizem Avcıoğlu'na göre yapay zekâyla üretilen filmler, bağımsız sinemacılara başka türlü finansman bulamayacakları, kişisel ve biçimsel açıdan iddialı filmleri hayata geçirme özgürlüğü tanıyor.

Evet, yüksek yapım maliyetlerine olan bağımlılığı ortadan kaldırması, küçük ekiplerin ve bireysel çalışmaların hikâyelerini sinemaya aktarmasının önünü açacak. Yönetmenler binlerce olasılığı rafine eden birer sanatsal küratör rolüne evrilecek. Bununla birlikte, her büyük teknolojik dönüşüm gibi yapay zekâ da sinema sektörü içinde haklı tedirginlikler barındırıyor.

Modellerin eğitildiği veri havuzlarının telif hakları ve geçmiş akımların izinsiz modellenmesi sektörel bir adalet sorunu doğuracak. Ayrıca kalabalık set ekiplerinin, yardımcı oyuncuların, ışık ve ses teknisyenlerinin yerini yapay zekâ araçlarının alması riski ise sinema iş gücünün geleceğini tehdit edecek. Kusursuz bir film üretse de arkasında insanların emeğinin olmaması nedeniyle film, soğuk bir teknik gösteriye dönüşecek.