Haber Merkezi Dersim katliamında kullanılan zehirli gazlara dair yeni bir arşiv belgesi ortaya çıktı. 20 Ağustos 1938 tarihli bir belgeye göre, 1937’de Almanya’dan alınmasına karar verilen gazların bombalara doldurulmasında kullanılacak tesisat için Almanya’nın Kiel kentindeki Hagenuk firmasıyla temasa geçilmesi istendi. Dersim Gazetesi’nde Mahsuni Gül ve Nesimi Aday imzasıyla yayımlanan çalışmada, Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nde bulunan 20 Ağustos 1938 tarihli belge kamuoyuyla paylaşıldı.
BELGENİN GİZLİLİĞİ 2020’DE KALDIRILDI Belge, daha önce ortaya çıkarılan ve Almanya’dan yaklaşık 20 ton Chloracetophenon, İperit ve benzeri gazlarla bunların bombalara doldurulmasında kullanılacak otomatik bir tesisatın alınmasını öngören 1937 tarihli kararın ardından, tesisatın hangi firmadan temin edilmesinin planlandığına ilişkin yeni bilgi içeriyor. İlk kez yayınlanan belgenin 20 Ağustos 1938 tarihini taşıdığı, gizliliğinin ise 20 Kasım 2020 tarihli kararla kaldırıldığı belirtildi. Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nde yer alan belge, Millî Müdafaa Vekâletine gönderilen bir yazıyı içeriyor.
Belgede, Berlin Büyükelçiliğinden gelen bilgiye dayanılarak Kiel’deki Hagenuk firmasından satın alınacak gaz doldurma tesisatının bedelinin kliring yoluyla ödeneceği belirtiliyor ve söz konusu firmayla temasa geçilmesi isteniyor. Söz konusu belgeyle daha önce sadece “Alman firmaları” olarak kayıtlara geçen şirketin adı ilk kez ortaya çıktı. MA’nın daha önce yaptığı haberde, 2019 yılında yayımladığı belgelerde, Dördüncü Umumi Müfettiş Abdullah Alpdoğan’ın Başvekâlete gönderdiği telgrafta Tayyare Alay Kumandanlığından yangın bombaları, Millî Müdafaa Vekâletinden ise yakıcı ve boğucu gaz bombaları istediği belirtilmişti.
