Kerimüddin Karaman Bey Antalya’da zehirlenerek şehit edildikten sonra vasiyeti üzerine büyük oğlu Mehmet Bey’i korumakla görevlendirdiği Hamit, Turgut, Kaya ve Mahmut beyler onu Bulgar / Bolkar dağına getirdiler. Bulgar dağları öyle Sarptır ki Süleyman peygamberin devleri bile gelse buradan bir adam götüremez. Karaman Bey’in eşi Yerköprü yaylağında iki küçük oğlu Kasım ve Halil ile beraber kalmıştı.
Sultan, bütün Karaman topraklarını Hutenoğlu adında birisine verdi. Hutenoğlunun himayesine 10.000 silahlı asker tahsis etti. “Karamanoğullarını tümden yok etmedikçe fitne kalkmaz” dedi.
Hutenoğluna, devamlı fırsat kollamasını Karaman Bey'in oğulları yaylaya gelirlerse etkisizleştirmesi yolunda çaba sarf etmesini istedi. Hutenoğlu, emir başım gözüm üstüne Sultanım diyerek baş eğdi. Hutenoğlu kendisine verilen orduyla beraber Ermenek’e yola çıktı, oradan Mut'a geldi.
Karamanoğulları’nın biriktirdiklerine konmuştu. Ancak ne kadar çabalasa da Karamanoğulları’nın ileri gelenlerinden kimseyi bulamadı. Öte yandan Karaman beyleri ve iki oğlu Mehmet ve Mahmut Beyler Bulgar dağında oturuyorlardı.
Burada büyük bir bilge kişi vardı kerametleri görülmüş ermişlerdendi adına Ârız diyorlardı. Gözetleme ilminde Aristo, Yıldız ilminde Büzürçmihr, Hikmet ilminde Eflatun, felsefe ilminde Kalinos gibi bilgi ve tecrübeye sahipti. Tümel ve tikel bilgilerde eşi yoktu.
Aydın, Hamit, Turgut, Kaya beyler Selçuklu sultanının Karamanoğulları’na haksızlık ettiğini söyleyip Mehmet Bey'in geleceği hakkında ne görüyorsun? diye bilge Ârıza şöyle sordular. - Mehmet Bey devleti ele alabilecek mi, babası gibi kahraman olabilecek mi, şansı bu konuda iyi gidecek mi?
Bilge Arız Mehmet Bey'in talihine uzun bir iç gözetiminden sonra cevap verdi: - Allah bilir ama bu genç babasının öcünü alacak, sultanın mülkünü ele geçirecek ama Mehmet'i iyi saklayın ve iyi koruyun, bu size bağlı, dedi. Mehmet'i onun dizlerinin önüne oturttular, Mehmet Bey ondan birçok ilim tahsil etti. Mehmet Bey ve Mahmut Bey Bilge Ârız’dan 8 sene ders aldılar, her ilmi öğrendiler.
Hamit Bey’den de silahşorluk öğrendiler. Sultan dostmuş gibi, acıyormuş gibi davranarak Karaman beylerine son derece ilgi gösterdi her birine sancak verip aklı sıra fitneyi bastırdı. Mirza Bey’e Armutsun’u / Güneysınır bölgesini, Eretna beye Kayseri’yi, Hacı Bahaddin oğlu Menteşeye Sivas'ı, Moğol Beyleri Devlet Şaha, İshak’a, İsmail Ağa'ya Beyşehir’i, Atabek’e de Ilgını verdi.
Bu arada beyleri her bir tarafa savdıktan sonra Ermenek’te bulunan Hutenoğluna mektup gönderdi ve Karaman Beyin oğullarını yakalamak üzere çalışması yolundaki isteğini yinledi. Mehmet Bey 18 yaşına bastı, öyle bir heybeti, boyu posu ve endamı vardı ki kelimelerle anlatılmazdı. Mehmet Bey'in bakımıyla korunup kullanmasıyla ilgili 40 kişi vardı bunlarla beraber doğmuş bunlarla beraber büyümüştü adeta.
Ancak Mehmet Bey'in yüreğini ana hasreti kavuruyordu, lalalarından izin isteyip annesini ziyaret edecekti ama izin vermediler: - Ey şehzadem! Hutenoğlu yıllardır seni arar fırsat gözler sen nasıl buradan çıkabilirsin? buna izin veremeyiz, dediler.
Mehmet Bey baktı ki izin vermeleri imkansız, bir gece 40 gençle beraber atına binip Yerköprü yaylağına geldi. Burada sarayları vardı, annesi ve iki küçük kardeşi buradalardı, annesi ile buluştu, annesi birkaç gün bırakmadı Mehmet'i. Öte yandan gözcüler Hutenoğluna haber vererek Mehmet'in Yerköprü'de olduğunu söylediler.
Hutenoğlu hemen 7000 askerle bir gece yarısı yerköprüyü basıp Mehmet Bey ve 40 arkadaşına yakaladı. Annesinin feryadı göklere yükseldi. Vezirler Mehmet Bey’i yanlarında göremeyince Bulgar dağında şaşkınlığa düştüler ve “Mahmut Bey sağ olsun tedbirin faydası olmadı iş takdire düştü” deyip Bilge Arıza gelerek durumu anlattılar.
Bilge Arız yıldızlara baktı, Mehmet'in talihini gördü ve “Beyler tasalanmayın Mehmet'in talihi devletten yanadır, devlet artık onun başına konmuştur” dedi. Aydın Bey ise Sultanın eline düşerse Mehmet sağ kurtulur mu acaba? Dedi.
Bilge Arız 3 seneye kadar her şey ortaya çıkar, eğer 3 sene içinde çıkmazsa her sözüm yalan olsun, dedi. Hutenoğlu 40 arkadaşı ile ele geçirdiği Mehmet Bey’i tahmininden de öte bir heybet ve ihtişam içinde bulmuştu, böyle bir genci ömründe görmediği gibi hayal bile etmiyordu, onu öldürmeyi hiç aklına bile getirmedi. Öte yandan Mirza Bahadır ve Melik Arslan Mehmet Bey'in yakalandığını haber alıp Hutenoğluna geldiler ve şöyle dediler: - Ey Hutenoğlu eğer bu gence bir yanlışlık yapılırsa bütün Karaman beyleri isyan edecek seni mülkünden çıkaracaklardır.
Karamanoğullarına yaptığın zulüm bitsin artık. Padişahının Karaman beylerine yaptığı müdarayı onlar kabul ettiler ama her zaman bozmaya hazırlar haberin olsun ey Hutenoğlu! Hutenoğlu bu uyarıdan korkarak sultana bir ulak gönderip Mehmet Bey'in, Bey olduğunu söyledi.
Hutenoğlu 40 arkadaşı ile beraber Mehmet Bey’i yanından ayırmadı onları oğul edindi. Dünya böyle işte kahraman şehzadeleri bir alçağa hizmetkar eder. Özet olarak 3 sene Hutenoğlu Mehmet Bey’i bazen açık bazen gizli olarak sakladı onunla beraber oldu.
Hutenoğlu bir gece rüyasında gördü ki Mehmet Bey'in eline yeşil bir sancak verdiler parmağına da Zümrüt bir yüzük taktılar, uyanınca yanında bulunan Mehmet Bey ile beraber 40 korumasına rüyayı anlattı. Bu rüyayı duyan Mehmet Bey'in arkadaşları ona “Yakında inşallah devlet senin başına konacak” dediler. Bir gün Mehmet Bey'in eline bir mektup uzattılar, şöyle yazıyordu: - Halk seni gözler, harekete geç, ey Karamanoğlu sen bir şehzadesin, bir ırgata nasıl kulluk edersin?
Mehmet Bey hiçbir yerden fırsat bulmadı, Allah'ın bir takdiri olarak ona şöyle bir yol göründü. Mut'a yakın bir yerde devletin ileri gelenlerden birisinin düğünü vardı, Karaman Bey'in dostlarından birisiydi bu düğün sahibi. Bu sırada kâfirlerin dinsizlerin korkusundan bayrak kaldırıp davul çalma imkanı yoktu, bir köyden bir köye davul çalarak gelin götürme söz konusu olamıyordu düğünde.
Ancak düğün sahibi gelerek Hutenoğlun'dan bunu yapabilmek için bayrak ve davul istedi. Ayrıca zor bela Mehmet Bey ve arkadaşlarını da düğüne göndermeye razı etti. 40 arkadaşı ile beraber Mehmet Bey’i 300 asker ile alıp Muta yakın düğün yapılacak yere getirdi.
Buraya geldiklerinde Mehmet Bey'in 40 arkadaşından birisi “Bugün can verecek gündür dedi, birisi sancağı kaparak göğe kaldırdı, birisi de el, gün Karamanoğlu Mehmet Bey’indir, deyip davul ve kös dövmeye başladı. Bu bağırış çağırış içinde 3.000 yiğit ortaya çıktı, Muta girip oturdular. Bulgar dağına haber gönderdiler o gün Mut içinde çok adam öldü.
Ermenek'te bulunan Hutenoğluna da bu durum haber verilmişti haberciler ona: Ne duruyorsun bütün halk Karamanoğlu Mehmet'in başına toplandı, dedi. Hutenoğlu askerini toplayarak Muta yola çıktı. Mehmet Bey’e Hutenoğlunun yola çıktığı haberi ulaşınca yolları bağlattı.
Hutenoğlu kapalı yolları geçemeyince kırılıp Ermenek’e kaçtı. Bu arada Bulgar dağındaki Karamanoğullarına müjdeciler geldi. Aydın Bey, Hamit Bey, Kaya Bey, Eşref Bey ve Bilge Arız Hekim gelerek Mehmet Bey’i gördüler ki bir kahraman yiğit olmuş.
Karamanoğulları topraklarının beylerine mektuplar gönderildi. Eratna Bey 7000, Moğol toplumu beyleri İsmail Ağa, Devlet Şah, Atabek ve Babuk Han 20.000 askerle geldiler. Armutsun Bey’i Melik Arslan ve Kosun Bey 10.000 askerle geldi.
Sivas beyleri Hacı Bahattin oğlu Menteşe 9.000 Kürt askeri ile geldi. 46 bin asker toplamışlardı. Neşeden sevinçten halkın başı gökyüzüne erişti.
Mehmet Bey divanı topladı, etrafını saran 280 koruması vardı, toplanan divanda Mehmet Bey şöyle dedi: - Sultan'ın Karaman'dan ruhunu şad etmek gerek. Beyler hep bir ağızdan “Canımızı ve başımızı yoluna koyduk sen bilirsin” dediler. Hutenoğlu boynuna bir poşu atarak Muta geldi, Mehmet Bey önünde yeri öperek “Ey Mehmet Bey senin düşmanın değilim, senin düşmanın Sultandır, ben sana iyilik eyledim mertlik yaptım gereken senin de bana iyilik yapmandır” dedi.
Mehmet Bey'in divanında bulunan Beyler de bunu makul buldular ve dediler ki Hutenoğluna iyilik yap salıver. Hutenoğlu da bunun üzerine “Beni salıver geçip gideyim size zararım gelmez” dedi. Mehmet Bey bunun üzerine Hutenoğluna “Atalarımın hazinelerini getir” deyince Hutenoğlu ne kadar cephane hazine aldıysa teslim etti.
Mehmet Bey askerlerini toplayıp Karaman'a geldi. Emir Musa burada Sultan'ın valisi idi. Sultana ait ne varsa alıp Konya tarafına kaçtı.
Karamanoğlu Mehmet Bey’i kapıcı başı Gökez Bey ve Göcer Bey 4000 yiğit ile karşıladı. Mehmet Bey’i şehre girdi, sarayları onarıp kendi de güzel bir saraya yerleşti. Mübarek bir günde dua ve sena ile tahta geçirdiler.
(Karamanoğulları Devleti / Tarihi Kitabeleri İtibarı, adlı eserimizdeki “Şikâri Tarihi” bölümünden bir kesit)
