Karaman’da elma üreticilerinin fiyatlara yönelik tepkileri gündemdeki yerini korurken, yaş sebze ve meyve sektöründeki fiyat oluşumlarına ilişkin geniş çaplı bir soruşturma başlatıldığı açıklandı. Adalet Bakanı Akın Gürlek tarafından paylaşılan bilgilere göre, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturmada bazı büyük tedarikçi firmaların piyasadaki hakimiyetlerini kullanarak ürün arzını düşük, maliyetleri ise yüksek gösterdikleri yönünde tespitlere ulaşıldı. Soruşturma kapsamında 41 büyük dağıtıcı firmanın 41 yöneticisi hakkında gözaltı kararı verilirken, 22 ilde toplam 109 iş yeri ve ikamette eş zamanlı arama başlatıldı.
Operasyonun duyurulması, Karaman’da ıskarta elma fiyatları üzerinden başlayan tartışmaların hemen ardından dikkat çekti. Karamanlı üreticiler, 2024 yılında 6-7 TL, 2025 yılında 9-10 TL seviyelerinde alıcı bulan ıskarta elmanın 2026 yılında 4-5 TL seviyelerine kadar gerilemesine tepki göstermişti. Mazot, gübre, ilaç, elektrik ve işçilik maliyetlerinin yükseldiğini belirten üreticiler, ürün fiyatlarının buna karşın gerilemesinin kabul edilemez olduğunu dile getirmişti.
Üreticiler ayrıca piyasada fiyatların serbest, şeffaf ve adil rekabet koşulları içerisinde oluşması gerektiğini vurgulayarak yetkilileri, sektör temsilcilerini ve konsantre fabrikalarını sorumluluk almaya çağırmıştı. Sebze ve meyve piyasasına yönelik yürütülen soruşturmada ise “tarladan markete fiyat yolculuğu” mercek altına alındı. Açıklanan bilgilere göre Ticaret Bakanlığı'ndan Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan Çiftçi Kayıt Sistemi verileri temin edildi.
Hazine ve Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından da kapsamlı bir rapor hazırlandı. Yaklaşık 1029 çiftçinin beyanına başvurularak ürünlerin üreticiden hangi fiyatla çıktığı ve tedarikçilere hangi şartlarda ulaştığı incelendi. İncelemelerde bazı firmaların ürün arzını olduğundan düşük, maliyetlerini ise gerçeğinden yüksek gösterdikleri; sahte müstahsil makbuzları aracılığıyla gerçeğe aykırı maliyet oluşturdukları ve bu yöntemlerle fiyatları yukarı yönlü manipüle ederek haksız kazanç sağladıkları yönünde tespitlere ulaşıldığı bildirildi.
Soruşturmanın; fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu'na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları kapsamında yürütüldüğü belirtildi. Soruşturmadaki en dikkat çekici tespitlerden biri de müstahsil makbuzlarına ilişkin oldu. Bir firma yetkilisinin 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında daha önce hayatını kaybeden 49 kişi adına 87 müstahsil makbuzu düzenlediği, bu belgelerin toplam tutarının yaklaşık 2,52 milyon TL olduğu belirtildi.
Başka firmalara ilişkin incelemelerde de hayatını kaybeden kişiler adına makbuz düzenlendiğine yönelik tespitler bulunduğu aktarıldı. Çiftçi beyanları ile firma kayıtları arasındaki farklılıklar da soruşturma dosyasına yansıdı. Bir üreticinin kilogramını 2-3 TL'den toplam 70 ton sattığını belirttiği salçalık domates için, adına 171 bin 544 kilogram ürün üzerinden ve kilogramı ortalama 4,87 TL'den makbuz düzenlendiği bildirildi.
Kapya biber satışlarında da çiftçilerin beyan ettiği fiyatlarla makbuzlarda gösterilen fiyatlar arasında önemli farklılıklar tespit edildiği belirtildi. Yaş sebze ve meyve piyasasına yönelik başlatılan soruşturma, Karaman’daki elma üreticilerinin fiyatların nasıl oluştuğuna yönelik dile getirdiği endişeleri de yeniden gündeme taşıdı. Ancak açıklanan soruşturma kapsamında Karaman’daki ıskarta elma alımları veya Karaman’da faaliyet gösteren konsantre fabrikaları hakkında herhangi bir işlem yapıldığına dair bilgi bulunmuyor.
Bu nedenle iki konu arasında doğrudan bir soruşturma bağlantısı kurulamıyor. Buna karşın Karamanlı üreticilerin kısa süre önce yaptığı “Piyasa koşulları üretici aleyhine zorlanmasın, Rekabet Kanunu çerçevesinde serbest, şeffaf ve adil bir piyasa oluşsun” çağrısı, 22 ilde gerçekleştirilen operasyonun ardından daha fazla dikkat çekiyor.
