Bir kalibrasyon laboratuvarının akreditasyon bilgisini değerlendirirken yalnızca standart adını veya belge üzerinde görülen bir numarayı okumak yeterli değildir. Akreditasyonu veren kurum, uygulanan standart, akreditasyon numarası ve teknik kapsam birbirinden ayrı bilgi katmanlarıdır. Bu ayrım yapılmadığında bir laboratuvarın hangi kuruluş tarafından değerlendirildiği ile hangi kalibrasyon faaliyetlerinin belge kapsamında bulunduğu kolayca birbirine karıştırılabilir.
Arama süreci Türkak akredite kalibrasyon firmaları gibi bir sorguyla başlayabilir. Ancak sorguda geçen kurum adı, incelenen laboratuvarın belgesinde gerçekten aynı kurumun yer aldığı anlamına gelmez. Örneğin Rezonans Kalibrasyon için yayımlanan akreditasyon bilgilerinde değerlendirmeyi yapan kuruluş NAC National Accreditation Center LLC olarak belirtilmekte, akreditasyon standardı ISO/IEC 17025:2017 ve akreditasyon numarası NAC-008-CL olarak gösterilmektedir.
Dolayısıyla doğru inceleme, arama ifadesinden değil belgenin kendi tanımlayıcılarından başlamalıdır. Akreditasyon kaydındaki her bilgi farklı bir sorunun cevabını verir. Kurum adı, değerlendirmeyi ve akreditasyonu hangi kuruluşun gerçekleştirdiğini gösterir.
Standart, laboratuvarın hangi yeterlilik çerçevesine göre değerlendirildiğini belirtir. Akreditasyon numarası ise ilgili kaydı ayırt etmeye yarayan tanımlayıcıdır. Teknik kapsam belgesi bundan daha ayrıntılıdır ve hangi kalibrasyon alanlarının hangi ölçüm şartlarında kapsama dahil edildiğini gösterir.
ISO/IEC 17025:2017, deney ve kalibrasyon laboratuvarlarının yeterliliğine ilişkin genel gereklilikleri tanımlayan standarttır. Bir akreditasyon belgesinde bu standardın görülmesi, laboratuvarın belirtilen akreditasyon sistemi içinde bu standarda göre değerlendirilmiş olduğunu ifade eder. Fakat standart adının bulunması ile belirli bir kalibrasyon işleminin akreditasyon kapsamında bulunması aynı şey değildir.
Örneğin bir laboratuvarın internet sitesinde ISO/IEC 17025 ifadesinin yer alması, tek başına tüm ölçüm alanlarının aynı kapsam statüsüne sahip olduğunu göstermeye yetmez. Hangi faaliyetlerin kapsam içinde olduğunu anlamak için akreditasyon belgesinin ekindeki teknik listeye bakılması gerekir. Akredite kalibrasyon laboratuvarı araştırılırken standart bilgisi bu nedenle ilk kontrol noktalarından biridir ancak son kontrol noktası değildir.
Rezonans Biyomedikal Kalibrasyon Elektronik Teknolojileri San. ve Tic. Ltd.
Şti. adına yayımlanan belgede NAC-008-CL ifadesi akreditasyon numarası olarak yer almaktadır. Bu numara, belge ile kapsam ekinin aynı akreditasyon kaydı altında ilişkilendirilmesini kolaylaştırır.
İnceleme yapan kişi ana sertifikada gördüğü numara ile kapsam sayfalarındaki numaranın uyumlu olup olmadığını kontrol edebilir. Burada önemli nokta, akreditasyon numarasını bir hizmet listesi gibi yorumlamamaktır. Numara kayıt kimliğidir.
Hangi cihazların, büyüklüklerin veya ölçüm aralıklarının kapsama girdiği ise kapsam tablolarından anlaşılır. Bu yaklaşım özellikle çok sayıda hizmet sunan kalibrasyon firmaları karşılaştırılırken yanlış genellemelerin önüne geçer. Rezonans Kalibrasyon için yayımlanan kapsam ekinde yalnızca cihaz veya kalibrasyon alanı adı bulunmaz.
Tablo yapısında kalibrasyon alanı ile birlikte ölçüm aralığı ve çözünürlük, ölçüm gereklilikleri, genişletilmiş ölçüm belirsizliği ile kullanılan teknik veya referans standarda ilişkin bilgiler de yer alır. Örneğin boyutsal ölçüm ekipmanlarında aynı cihaz türünün farklı ölçüm aralıkları için ayrı satırlar bulunabilmektedir. Bu yapı önemli bir ayrımı ortaya koyar: Akreditasyon kapsamı çoğu durumda yalnızca "kumpas kalibrasyonu" veya "mikrometre kalibrasyonu" gibi geniş bir hizmet adıyla okunmamalıdır.
Cihaz türünün yanında ölçüm aralığı, çözünürlük, yöntem ve ölçüm kabiliyeti de değerlendirilmelidir. Bir cihaz ailesinin belirli aralığı kapsamda bulunurken başka bir teknik koşul ayrıca incelenmek zorunda olabilir. Belge incelemesinde pratik bir sıra izlemek bilgi karışıklığını azaltır.
Önce belgede laboratuvarın ticari unvanı kontrol edilir. Ardından akreditasyonu düzenleyen kuruluşun adı belirlenir. Sonraki aşamada standart ve akreditasyon numarası okunur.
En son kapsam ekine geçilerek ihtiyaç duyulan kalibrasyon alanı teknik satırlar içinde aranır. 1- Laboratuvarın belge üzerindeki unvanını doğrulayın. 2- Akreditasyon kuruluşunun adını ayrı bir bilgi olarak kaydedin.
3- ISO/IEC 17025:2017 gibi belirtilen standardı kontrol edin. 4- Akreditasyon numarasını ana belge ile kapsam ekinde karşılaştırın. 5- İhtiyaç duyulan cihaz veya ölçüm alanını kapsam tablosunda bulun.
6- Ölçüm aralığı ve çözünürlük sınırlarını inceleyin. 7- Genişletilmiş ölçüm belirsizliği ile yöntem veya referans standardı bilgilerini okuyun. Bu kontrol sırası, kurum adı ile teknik kapsamın birbirine karıştırılmasını önler.
Aynı zamanda yalnızca bir internet sayfasındaki genel hizmet listesinden hareket ederek akreditasyon hakkında geniş bir sonuç çıkarılmasının da önüne geçer. Kullanıcılar çoğu zaman bildikleri bir akreditasyon kurumu üzerinden arama yapar. Arama motorundaki kelime seçimi ise laboratuvarın gerçek belgesindeki kurum bilgisinin yerine geçmez.
Rezonans Kalibrasyon örneğinde belgede açık şekilde NAC National Accreditation Center LLC adı ve NAC-008-CL numarası yer almaktadır. Bu nedenle kurum bilgisi aktarılırken farklı bir akreditasyon kuruluşunun adıyla eş anlamlı veya birbirinin yerine kullanılabilecek bir ifade oluşturulmamalıdır. Aynı dikkat kapsam için de gereklidir.
Bir laboratuvarın belirli teknik alanlarda akreditasyon kapsamına sahip olması, sunduğu bütün hizmetlerin otomatik olarak aynı kapsam içinde bulunduğu anlamına gelmez. Sağlıklı değerlendirme, ihtiyaç duyulan kalibrasyon işleminin kapsam belgesindeki karşılığının bulunmasına dayanır. Akreditasyon araştırmasında en güvenli okuma modeli dört ayrı soruya cevap vermektir: Akreditasyonu hangi kuruluş düzenlemiş, hangi standart esas alınmış, kayıt hangi numarayla tanımlanmış ve ihtiyaç duyulan kalibrasyon faaliyeti teknik kapsamda nasıl tarif edilmiş?
Rezonans Kalibrasyon için yayımlanan bilgilerde bu katmanlar sırasıyla NAC National Accreditation Center LLC, ISO/IEC 17025:2017, NAC-008-CL ve ayrıntılı kalibrasyon kapsam tabloları üzerinden takip edilebilir. Bu ayrım korunduğunda yalnızca "akredite" ifadesine bakmak yerine belgenin ne söylediği daha net anlaşılır. Kurum adı kayıt kaynağını, standart değerlendirme çerçevesini, numara belge kimliğini, kapsam eki ise teknik sınırları açıklar.
Bir kalibrasyon hizmetinin değerlendirilmesinde asıl belirleyici olan da bu bilgilerin birbirinin yerine kullanılmadan birlikte okunmasıdır.
