Türkiye’nin şehircilik alanındaki yeni 5 yıllık yol haritası belli oldu. “2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı” kapsamında 81 ilde şehir yönetiminin dijitalleşmesi, kaynak kullanımının daha verimli hale getirilmesi ve vatandaşların günlük yaşamını kolaylaştıracak sistemlerin yaygınlaştırılması amaçlanıyor. Resmi Gazete’de yayımlanan eylem planında 4 stratejik amaç, 8 hedef, 32 eylem ve 297 uygulama adımı yer aldı.
Yeni dönemde yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ve dijital ikiz teknolojilerinin şehir yönetiminde daha etkin kullanılması planlanıyor. Plan kapsamında 2026 yılı sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak. Belediyelerde akıllı şehir birimlerinin oluşturulması, şehir planlamasında yeni dijital modellerin kullanılması ve kurumlar arasındaki veri paylaşımının artırılması hedefleniyor.
2027 yılında ise büyükşehirlerin yanı sıra 187 ilçe belediyesi de sürece dahil edilecek. Toplam 268 belediyede Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planlarının hazırlanması öngörülüyor. 2028 yılı itibarıyla şehirlerde en az 50 farklı akıllı şehir uygulamasının sahada kullanılmaya başlanması planlanıyor.
Bu uygulamalar arasında gerçek zamanlı trafik yönetimi, akıllı sokak aydınlatmaları, sensörlerle su ve enerji kayıplarının tespiti ile doluluk oranına göre güzergah belirleyen atık toplama sistemleri yer alacak. Vatandaşların mahallelerindeki sorunları mobil uygulamalar üzerinden doğrudan ilgili kurumlara iletebilmesi de planlanan sistemler arasında bulunuyor. 2029 yılına gelindiğinde tüm illerde “Dijital Şehir Yönetim Merkezleri” kurulması hedefleniyor.
Bu merkezler sayesinde trafik, çevre temizliği ve belediye hizmetleri başta olmak üzere şehirde yürütülen pek çok çalışmanın tek merkezden takip edilebilmesi amaçlanıyor. Sürecin genel koordinasyonunu ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösterecek Ulusal Akıllı Şehir Merkezi yürütecek. Yeni stratejide yerli teknoloji üretimine de önemli yer ayrıldı.
2030 yılı itibarıyla akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı aranması planlanıyor. Bu alanda faaliyet gösterecek 500 girişimci şirketin desteklenmesi ve Akıllı Şehir Kanunu’nun yürürlüğe girmesi hedefleniyor. Planın önemli başlıklarından biri de afet yönetimi ve kentsel dönüşüm oldu.
Erken uyarı sistemleri, kriz anı yönetimi ve afet risklerinin dijital olarak izlenmesi gibi uygulamalarla şehirlerin afetlere karşı daha dirençli hale getirilmesi amaçlanıyor. TOKİ ve kentsel dönüşüm projelerinin de “Akıllı Bölgeler” yaklaşımıyla planlanması öngörülüyor. Yeni yerleşim alanlarında yeşil enerji sistemleri, akıllı su yönetimi ve enerji tasarrufu sağlayan teknolojilerin kullanılması planlanıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum da yaptığı açıklamada 5 yıllık akıllı şehir eylem planının hazır olduğunu belirtti. Kurum, belediyecilik, trafik sistemleri ve atık yönetimi başta olmak üzere birçok alanda vatandaşların hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasının hayata geçirileceğini ifade etti. Yeni stratejiyle birlikte şehirlerin daha güvenli, çevreci, sürdürülebilir ve teknolojik bir yapıya kavuşturulması hedefleniyor.
