“Türk bayrağı nasıl asılır?” şeklindeki bir soruyla çoğumuz karşılaşmamış, bütün iyi niyetimizle Türk bayrağını balkonlara, pencerelere, araçların camlarına gönlümüzden geldiği gibi asmışızdır. Fakat Türk bayrağının gerçek asılma şekli şu anda Türkiye’nin dört bir yanında doğru olarak uygulanmıyor. "Türk Bayrağı duvarlara yanlış asılıyor.
Ay ve yıldız aşağıyı gösterecek biçimde asılıyor. Bu durum sömürge ülkelerde olur. Atatürk bunu değiştirerek bayrağımızdaki ay ve yıldızın yukarıya bakacak biçimde asılmasını istemiştir." Bayrakların savaşta, barışta ve işgal altında farklı asıldığı bilinen bir gerçek olmasına rağmen yanlış uygulandığı da bir gerçek.
Yatay çizgili ve renkli bayraklar örneğin; Fransız, Bulgar, v.s. savaşta kendi ekseninde alttaki renk üste gelecek şekilde ters asılır. Bizim bayrağımız ise tabi sembollerden oluşur.
Balkanlar'daki, Anadolu'daki ve de Arap Yarımadasındaki tapu senetlerimiz olan şehitliklerimize ve kabir taşlarımıza bakarsak hilal alttadır ve iki elini göğe açmış yıldızı kucaklamaya hazırdır. Şimdi gönder için yapılan bayraklarımızı binalara asıyoruz ve hilal aşağı doğru duruyor. Bu işgal yıllarının alışkanlığı.
Cebinizdeki paralara bakın hilal göğe el açmış yıldız da üsttedir. Okullar, üniversiteler, askeri karargâhlar hep hatalı bayrak asmaktadır." [Resmî Gazete ile neşir ve ilânı: 5 Haziran 1936 – Sayı 3322] 22 Eylül 1983 tarih ve 2893 sayılı (TÜRK BAYRAĞI KANUNU) nun 10 uncu maddesiyle yürürlükten kaldırılmıştır. Kanun No: 2994 Kabul Tarihi: 29/5/1936 Madde 1 – Türk bayrağı, bu kanuna bağlı örnekte gösterilen şekil ve nispetlerde olmak ve al zemin üzerine beyaz ay – yıldız konmak, şart ile, yerli şaliden yapılır.
Ancak şalinin tedarikinde zorluk olur ise en büyük mülkiye memurunun izniyle zemin rengi al olmak üzere başka kumaştan da yapılabilir. Madde 2 – Ordu kuvvetleriyle resmî daire ve teşekküller tarafından bayrakların çekiliş ve indirilişlerinde ve sair hususlarda yapılacak tören ve bunların kullanacakları hususî alâmet ve filamanların şekilleri, nispetleri ve cinsleri ve Türkiye Cumhurluğunun yabancı memleketlerde bulunan resmî ve millî binalarıTürk bayrağının çekiliş ve indirilişleri ve resmî dairelerle teşekküllerden başka yerlerde Türk bayrağının, ve diğer hususî bayrakların ve forsların gerek temsil ve gerek süsleme için ne zaman ve nasıl çekileceği ve nerelerde kullanılabileceği ve bu kanunun tatbik şekilleri bir nizamname ile tespit edilir. Madde 3 – Türk bayrağı ordu kuvvetleri ile resmî dairelerde ve millî teşekküllerde sabah sekizde çekilir ve gün batarken indirilir.
Şu kadar ki limanlara giren ve çıkan ve seyir halinde bulunan harp ve tüccar gemilerinin bayraklarının çekiliş ve indiriliş saatleri için nizamnameye istisnaî hükümler konulabilir. Yalnız, millî bayramlarda ve umumî tatil günlerinde tatilin devam ettiği müddetçe bayrak gece ve gündüz çekili kalır. Her gün bayrak çekecek resmî daireler, İcra Vekilleri Heyeti tarafından tayin edilir.
Madde 4 – Yas alâmeti olmak üzere bayrağın yarıya çekileceği haller ve devam müddeti Devlet protokolünce tespit ve vaktinde alâkadar dairelere bildirilir. Madde 5 – Resmî dairelerde ve teşekküllerde çekilecek bayrak, bu iş için yapılmış hususî direk ve göndere çekilir. Madde 6 – Bu kanun hükümlerine ve yapılacak nizamnameye muhalif olarak bayrak yapmak ve satmak yasaktır.
Bu yasağa aykırı gidenler, Türk Ceza Kanunu’nun 526’ncı maddesine göre cezalandırılır. Nizamnameye muhalif olarak çekilmiş bayraklar mahallin en büyük mülkiye memuru emri ile indirilir. Madde 7 – Alay sancaklarının şekli ve yapılış tarzı kendi hususî ahkâmına tabidir.
Madde 8 – Bu kanun neşri tarihinden bir sene sonra muteberdir. Madde 9 – Bu kanun hükümlerini yerine getirmeğe İcra Vekilleri Heyeti memurdur. Türk Bayrağı'na en yakın şekil ise III.
Selim döneminde rastlanır. Bu bayrakta hilal ile birlikte sekiz köşeli yıldız kullanılmıştır. Yıldızın beş köşeli halinde kullanılması ise 1842 yılında Abdülmecit dönemine denk gelir.
Saltanatın kaldırılması üzerine 29 Mayıs 1936 tarihinde çıkartılan 2994 sayılı kanunla Türk Bayrağı'nın şekli ve ölçüleri kesin bir şekilde tespit edilmiştir. 28 Temmuz 1937 tarihli 27175 sayılı Türk Bayrağı nizamnamesi kararnamesi ile de Türk Bayrağı'nın kullanılışı düzenlenmiştir. ‘Bayrak’ kelimesi eski Türkçedeki ‘batrak’dan geliyor.
‘Batrak’ ise ‘batırmak’ fiilinden. Bir de ‘saplamak’ anlamına gelen ‘sançmak’ fiilinden gelen ‘sancak’ var. İkisinin farkını anlatmak kolay değil ama deneyeyim: Bugünkü anlayışa göre bayrak, bir milletin ya da toplumun alameti olarak kullanılan dört köşe, düz bir renk veya çeşitli renklerde, üzerinde o millet ve cemiyete mahsus özel şekiller bulunan beze deniyor. Bayrakların büyük ve gösterişli olanlarına da ‘sancak’ deniyor.
Gemi sancağı, alay sancağı, ‘Sancak-ı Şerif’ gibi kullanımları var ama sancak kelimesinin bayrak anlamına kullanılması Yeniçeri Ocağı ile ilgili bir gelenek. NOT: Fotoğraf ve Resimler İnternet ortamından alınmıştır.
