Noter Onaylı Tercüme Nedir, Hangi Belgelerde Gerekli? Yeminli Tercümeden Farkı Ne?

Resmî işlemlerde kullanılan yabancı dildeki belgelerin çevirisinde yeminli tercüman ve noter onayı sıkça gündeme geliyor. Ancak her yeminli tercümenin noterden onaylatılması gerekmiyor. Peki hangi belgelerde noter tasdiki isteniyor, işlem nasıl yapılıyor?

Yurt dışı eğitim başvuruları, yabancılarla ilgili resmî işlemler ve uluslararası ticari faaliyetlerde belgelerin farklı dillere çevrilmesi gerekebiliyor. Bu süreçte en çok karıştırılan konuların başında yeminli tercüme ile noter onaylı tercüme arasındaki fark geliyor. Her iki işlem birbiriyle bağlantılı olsa da aynı anlama gelmiyor.

Bir belgenin yalnızca yeminli tercüman tarafından çevrilmesi bazı başvurularda yeterli olurken başka işlemlerde tercümenin ayrıca noter tarafından onaylanması istenebiliyor. Bu nedenle çeviri yaptırmadan önce belgenin teslim edileceği kurumun şartlarının öğrenilmesi önem taşıyor. Yeminli tercüme, bir noterlikte yemin işlemi tamamlanmış tercümanın hazırladığı ve imzasıyla doğruluğunu beyan ettiği çeviriyi ifade ediyor.

Noter onaylı tercüme ise bu çevirinin ayrıca noterlik tarafından tasdik edilmesiyle oluşuyor. Noterlik Kanunu Yönetmeliği'nin 96. maddesi, noterlikçe yapılan çevirme işlemlerinin esaslarını düzenliyor.

Buna göre noter, çeviriyi yapan kişinin ilgili dili bildiği konusunda kanaat oluşturuyor ve tercümana yemin ettirerek bunu tutanak altına alıyor. Dolayısıyla noter onayı, tercümanın kişisel olarak onaylanmasından farklı bir işlem. Tasdik, ilgili çeviri işlemi üzerinden gerçekleştiriliyor.

Yeminli tercüme ile noter tasdikli çeviri arasındaki ayrım, resmî belge hazırlığında dikkate alınması gereken temel konulardan biri. Noter onaylı tercümeye ihtiyaç duyulabilen belgeler arasında diploma, transkript, pasaport, doğum belgesi, evlilik belgesi ve vekâletname gibi evraklar bulunuyor. Ticari işlemlerde ise şirket kuruluş belgeleri, faaliyet belgeleri, ticaret sicili kayıtları ve sözleşmelerin yabancı dile çevrilmesi gerekebiliyor.

Ancak bu belgelerin tamamı için her durumda noter onayı zorunlu değil. Örneğin bir eğitim kurumu, başvuruda yeminli tercüman imzası bulunan belgeyi kabul edebilirken başka bir kurum noter tasdikli nüsha isteyebiliyor. Bu nedenle belge türünden önce başvurunun yapılacağı kurumun güncel taleplerinin kontrol edilmesi gerekiyor.

Resmî işlemler için hazırlanan çevirilerde tercümanın yemin kaydı, noterlikteki tasdik aşaması ve belgenin teslim edileceği kurumun koşulları birlikte değerlendiriliyor. (Kaynak: noter onaylı yeminli tercüman) İşlem, çevrilecek belgenin ve hedef dilin belirlenmesiyle başlıyor. Belgeyi kabul edecek kurumun istediği çeviri ve onay türü öğrenildikten sonra yeminli tercüman tarafından çeviri hazırlanıyor.

Çeviri tamamlandığında kişi adları, tarihler, belge numaraları ve diğer önemli bilgiler kontrol ediliyor. Noter tasdiki gerekiyorsa evrak, tercümanın yemin kaydının bulunduğu noterlik üzerinden onay sürecine alınıyor. Belgenin aslına veya onaylı örneğine ihtiyaç duyulup duyulmadığı işlem türüne göre değişebiliyor.

Bu nedenle noterliğin belge ve nüsha şartlarının önceden öğrenilmesi, başvuru sırasında yaşanabilecek gecikmelerin önüne geçebiliyor. Noter tasdikiyle apostil aynı işlem değil. Apostil, belirli resmî belgelerin Apostil Sözleşmesi'ne taraf ülkelerde kullanılabilmesi için uygulanan uluslararası tasdik yöntemini ifade ediyor.

Türkiye'de idari belgelerle ilgili apostil işlemleri, belgenin niteliğine göre yetkili valilik veya kaymakamlıklarda gerçekleştirilebiliyor. Bazı belge türleri için elektronik apostil hizmeti de bulunuyor. Ancak apostil her ülkede geçerli değil.

Belgenin kullanılacağı ülke sözleşmeye taraf değilse farklı tasdik aşamaları gündeme gelebiliyor. Bu nedenle yurt dışına sunulacak belgelerde hem tercüme hem de uluslararası onay koşullarının önceden araştırılması gerekiyor. Tercüme bedeli; belgenin uzunluğu, çevrileceği dil, içerdiği terminoloji ve teslim süresine göre değişebiliyor.

Noter onayı gerektiğinde tercüme hizmetinden ayrı olarak noterlik işlem ücretleri de söz konusu olabiliyor. Başvuru sahibinin gereksiz işlem yaptırmaması için öncelikle kurumun yeminli tercümeyi yeterli görüp görmediğini öğrenmesi önem taşıyor. Noter tasdiki veya apostil gerekiyorsa bu aşamaların sırası ve maliyeti de önceden netleştirilmeli.

Resmî belgelerde doğru işlem sırasının belirlenmesi, başvurunun eksik evrak nedeniyle uzamasını önlemeye yardımcı olabiliyor.