Meteorolojik ekstrem olaylar 2 kat arttı! Çarpıcı tespitler!

Türkiye'de meteorolojik ekstrem olaylar, 20 yılda 2 kattan fazla arttı. Yıllara göre; en tehlikeli olaylar arasında ilk sırada yağmur ve sel, ardından fırtına ile hortum yer aldı. DHA'nın haberine göre Meteorolojik şartlar ile doğrudan ve dolaylı olarak ilişkili doğa olaylarında son yıllardaki artış dikkati çekti.

Ekstrem olaylarda 20 yılda 2 kattan fazla artış gözlenen Türkiye'de 2000'li yılların başında 400'den az ekstrem doğa olayı yaşanırken, bu sayı 2026 yılı Ocak- Eylül döneminde 1329'a yükseldi. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre; ekstrem olay sayısı 2014'te 500'e ulaştı, 2015'te 959 olarak kaydedildi. 2016'da 1313 olay sayısı ile rekor kırıldı.

2017'de ekstrem olay sayısı 598, 2019'da 935, 2020'de 984, 2021'de 1024 olarak kayıtlara geçti. Meteorolojik ekstrem olay sayısı 2021'de ilk defa 1000'i aştı ve sonrasında 2022'de 1030, 2023'te de 1475 olayla yeni rekor kırıldı. 2024'te bu rakam 1257, geçen yıl ise 1011 oldu.

2014 yılı ve sonrasındaki yıllarda yaşanan ekstrem olaylarda çoğunlukla yağmur ve sel, ilk sırada yer aldı. Meteorolojik karakterli olağanüstü olayların yıllara göre; oransal dağılımında 2016'da sıcak hava dalgası, 2014, 2017 ile 2021'de fırtına ve hortum, 2015, 2018, 2019, 2020, 2023, 2024, 2026'da şiddetli yağış ve sel, 2022'de şiddetli yağış, 2025'te fırtına yer aldı. 2014 yılındaki en fazla ekstrem olay, yüzde 36 ile fırtına-, yüzde 35 ile şiddetli yağış-, yüzde 15 ile dolu, yüzde 5 ile kuvvetli kar, yüzde 4 ile yıldırıve yüzde 3 ile don olayları oldu.

2015 yılında ekstrem olaylar yüzde 26 ile şiddetli yağış ve sel, yüzde 25 ile fırtına, yüzde 12 ile dolu, yüzde 11 ile sıcak hava dalgası, yüzde 8 ile şiddetli kar, yüzde 6 ile yıldırım, yüzde 3 ile soğuk hava dalgası, yüzde 3 ile toprak kayması ve yüzde 2 ile sis oldu. Bu olaylarda birkaç kişi lodos nedeniyle, 9 kişi yıldırım, 1 kişi toprak kayması, 1 kişi sel ve 1 kişi de kar yükü nedeniyle hayatını kaybetti. 2016 yılında meteorolojik ekstrem olaylarda; sıcak hava dalgası yüzde 43, fırtına yüzde 22, şiddetli yağış ve sel yüzde 11, dolu yüzde 12, şiddetli kar yüzde 4, hortum yüzde 4, çığ yüzde 3, don yüzde 3 ve yıldırım yüzde 2 oldu.

İzmir, Niğde, Elazığ, Rize, Kayseri ve Gaziantep'te lodos etkisiyle 11 kişi baca gazı nedeniyle zehirlendi, Ordu'da 2 kişi sel, Diyarbakır ve Van'da 9 kişi yıldırım çarpması, Trabzon'da 2 kişi heyelan, Elazığ- Palu'da 3 kişi çığ nedeniyle hayatını kaybetti. 2017 yılında meteorolojik olağanüstü olayların oransal dağılımında fırtına ve hortum yüzde 36, şiddetli yağış ve sel yüzde 31, dolu yüzde 16, kuvvetli kar yüzde 7, yıldırım yaklaşık yüzde 4, çığ ile don yaklaşık yüzde 1,5 olarak gerçekleşti. 2018 yılında görülen meteorolojik karakterli doğal afetler içerisinde, şiddetli yağış/sel yüzde 39, fırtına yüzde yüzde 28 ve dolu afeti yüzde 16 ile ilk sıralarda yer aldı.

2019'da kaydedilen ekstrem olayların çoğu yüzde 36 ile şiddetli yağış/sel ve yüzde 27 ile fırtına oldu. Diğer olaylar ise yüzde 18 ile dolu, yüzde 7 ile yıldırım, yüzde 5 ile şiddetli kar yüzde 3 ile heyelan, yüzde 1 ve daha az oranlarda çığ, orman yangını, kum fırtınası ve sis olarak gerçekleşti. 2020'de kaydedilen ekstrem olayların çoğu yüzde 30 ile şiddetli yağış/sel, yüzde 27 ile fırtına ve yüzde 23 ile dolu oldu.

Diğer olaylar ise yüzde 7 ile yıldırım, yüzde 5 ile kar, yüzde 2 ile heyelan, don ve yüzde 1 ve daha az oranlarda çığ, orman yangını, kum fırtınası, yüksek sıcaklık ve sis olarak gerçekleşti. O yıl Van'daki çığ nedeniyle 41 kişi, Giresun ve Bursa'daki selde 10 kişi, yıldırımdan 2 kişi hayatını kaybetti. 2021'de kaydedilen ekstrem olayların çoğu yüzde 40 ile fırtına/hortum, yüzde 28 ile şiddetli yağış/sel, yüzde 13 ile dolu ve yüzde 7 ile şiddetli kar şeklinde oldu.

Diğer olaylar ise yüzde 5 ile yıldırım, yüzde 3 ile orman yangını, yüzde 2 ile don ve heyelan, yüzde 1'den daha az oranlarda çığ, kum fırtınası, sis, şiddetli soğuk ve kuraklık şeklinde gerçekleşti. Orman yangınında 3 kişi, Kastamonu, Sinop ve Bartın'daki selde 97 kişi yaşamını yitirdi. 2022'de oluşan ekstrem olayların çoğunluğunu yüzde 33,6 ile şiddetli yağışların oluşturduğu kaydedildi.

Bu değeri yüzde 21,4 ile fırtına, yüzde 18,5 ile dolu, yüzde 11,7 ile kar takip etti. 2023 yılında en tehlikeli ekstrem olaylar yüzde 38 ile şiddetli yağış ve sel, yüzde 23 ile fırtına, yüzde 16 ile dolu, yüzde 6 ile yıldırım düşmesi, yüzde 6 ile şiddetli kar, yüzde 5 ile heyelan ve yüzde 2 ile hortum oldu. Şanlıurfa'da sel felaketinde 21 kişi hayatını kaybetti.

2024 yılında en fazla zarar veren olaylar yüzde 35 ile şiddetli yağış ve sel, yüzde 20 ile fırtına, yüzde 18 ile dolu, yüzde 9 ile kar, yüzde 8 ile yıldırım düşmesi, yüzde 3 ile heyelan, yüzde 2 ile hortum ve yüzde 2 ile don oldu. Antalya'daki selde 1 kişi hayatını kaybetti. 2025 yılında ekstrem olaylar, yüzde 27 ile fırtına, yüzde 23 ile şiddetli yağış ve sel, yüzde 17 ile dolu, yüzde 11 ile kar, yüzde 7 ile don, yüzde 5 ile yıldırım düşmesi, yüzde 2 ile heyelan ve yüzde 2 ile hortum oldu.

Çığ, orman yangını, sis, kum fırtınası gibi ekstrem olayların toplamdaki payı yüzde 1 veya daha az oranda yer aldı. 2026 yılı Ocak- Ağustos döneminde en tehlikeli 1263 ekstrem olayın yüzde 33'ü şiddetli yağmur ve seller, yüzde 20'si fırtınalar, yüzde 17'si dolu, yüzde 10'u toprak kayması, yüzde 8'i yoğun kar yağışı ve yüzde 4'ü yıldırım çarpması ve çığ oldu. Eylül ayında ise 24 şiddetli yağış ve sel, 16 fırtına, 9 heyelan, 7 dolu ve 7 yıldırım düşmesi olmak üzere 66 meteorolojik olay kayıtlara geçti.

Ayrıca 2 orman yangını ve 1 kum fırtınası meydana geldi. Eylüldeki meteorolojik afetlerin yaklaşık yüzde 36'sını şiddetli yağış oluşturdu. Ankara'nın Polatlı ilçesinde iki otomobilin kafa kafaya çarpıştığı kazada 3 kişi hayatını kaybetti, 4 kişi de yaralandı.

(İHA)