Borsacılardan 10 maddelik reçete

Türkiye sermaye piyasalarının geleceğine ilişkin yapısal reform önerilerini açıklayan Borsa Uzmanları Derneği, piyasalarda güvenin korunması ve olası risklerin kriz aşamasına gelmeden tespit edilmesi gerektiğine dikkat çekti. Dernek, kısa vadeli önlemlerle uzun vadeli yapısal dönüşümü bir arada ele alan 10 maddelik bir reform paketi ortaya koydu. Merkezi Kayıt Kuruluşu’23 Ekim 2026 tarihli verilerine göre Türkiye sermaye piyasalarının toplam büyüklüğü 29,41 trilyon TL’ye ulaştı.

Bu tutarın 15,41 trilyon TL’sini pay senetleri, 9,70 trilyon TL’sini yatırım fonları oluşturdu. Devlet iç borçlanma senetlerinin büyüklüğü 3,05 trilyon TL, özel sektör borçlanma araçlarının büyüklüğü ise 1 trilyon TL olarak kaydedildi. Dernek, ulaşılan büyüklüğün piyasa güveni, şeffaflık ve sistemik risklerin yönetimini daha önemli hale getirdiğini vurguladı.

Borsa Uzmanları Derneği’nin önerileri arasında ilk sırada, ilgili tüm paydaşların katılımıyla hazırlanacak 100 günlük acil eylem planı yer aldı. Plan kapsamında piyasadaki sorunların tespit edilmesi ve önceliklendirilmesi, tasfiye ve rehabilitasyon süreçlerinin kontrollü yürütülmesi ve risklerin diğer piyasa aktörlerine yayılmasının önlenmesi hedefleniyor. Dernek, yatırımcı güveninin yeniden tesis edilmesi için somut ve ölçülebilir hedefler belirlenmesi gerektiğini savundu.

Reform paketinde öne çıkan başlıklardan biri de Piyasa İzleme ve Geliştirme Komitesi kurulması oldu. SPK, Borsa İstanbul, Takasbank, MKK, Türkiye Sermaye Piyasaları Birliğ, Borsa Uzmanları Derneği ve ilgili kamu kurumları ile sektör paydaşlarının katılımıyla oluşturulması önerilen komitenin sürekli çalışması öngörülüyor. Komitenin likidite, piyasa yoğunlaşması, değerleme, operasyonel riskler ve sistemik riskleri düzenli olarak izlemesi; olası sorunları kriz ortaya çıkmadan belirleyerek önleyici tedbirler geliştirmesi isteniyor.

Dernek, borsada işlem gören ürünlere yönelik denetim ve kontrol süreçlerinin yeniden gözden geçirilmesini, tespit edilen bulguların yatırımcılarla anlaşılır biçimde paylaşılmasını önerdi. Finansal okuryazarlığın artırılması için de Millî Eğitim Bakanlığı ve üniversitelerin desteğiyle sürdürülebilir eğitim programlarının hayata geçirilmesi çağrısı yapıldı. Öneriler arasında, Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşlisansı, eğitim ve mesleki deneyim kriterlerine dayalı bağımsız yatırım danışmanlığı mesleğinin oluşturulması da bulunuyor.

Bu kapsamda yetkinlik düzeylerine göre kademeli bir modelin yanı sıra lisanslama, sicil, gözetim ve mesleki sorumluluk mekanizmalarının geliştirilmesi gündeme getirildi. Borsa Uzmanları Derneği, düzenleyici, denetleyici ve piyasa kuruluşlarının yönetim kadrolarında mesleki yeterlilik, sektör deneyimi, eğitim ve ilgili lisansların esas alınması gerektiğini belirtti. Kurumların yeniden organize edilmesi ve personel yapılarının gözden geçirilmesi de reform önerileri arasında yer aldı.

Dernek ayrıca SPK ve Borsa İstanbul’un halka açık şirketlerin sahipleri veya görevlendirecekleri finans yöneticileriyle düzenli toplantılar yapmasını önerdi. Bu toplantılarla şirketlerin karşılaşabileceği risklerin önceden değerlendirilmesi ve olası gelişmelere yönelik hazırlık yapılması amaçlanıyor. Reform paketinde finansal piyasalarla ilgili resmî kurumların açıklamalarına da özel önem verildi.

Dernek, yatırımcıların doğru ve güvenilir bilgiye zamanında ulaşabilmesi için finansal iletişimde doğruluk, tutarlılık, zamanlılık ve eşit erişim ilkelerini esas alan ortak bir çerçeve oluşturulmasını istedi. Finansal iletişim uzmanlığına yönelik bir lisanslama modelinin değerlendirilmesi de öneriler arasında yer aldı. Yabancı yatırımcı güveninin güçlendirilmesi için değerlendirme ve çalışmaların güvenilir veriler ile doğru bilgiler temelinde yürütülmesi, Türkiye’deki düzenleyici çerçevenin uluslararası standartlar ve iyi uygulamalarla uyumunun artırılması gerektiği ifade edildi.

Derneğin dikkat çeken önerilerinden biri, Türkiye Varlık Fonu bünyesinde karar alma ve faaliyetlerinde özerk bir yapıya sahip Finansal İstikrar Fonu oluşturulması oldu. Öneriye göre fonun görev alanı, kaynakları, müdahale koşulları, yönetişim ilkeleri ve hesap verebilirlik çerçevesi önceden ve açık biçimde belirlenmeli. Piyasa dengesini desteklemeye yönelik araç ve mekanizmaların da risklerin yoğunlaştığı dönemler beklenmeden hazırlanması gerekiyor.

Dernek, yapısal sorunların kısa ve uzun vadeli olarak sınıflandırılmasını, finansal verilerin bütüncül biçimde analiz edilmesini ve kurumlar arası koordinasyonun güçlendirilmesini de önerdi. Finansal ihtisas mahkemeleri seçeneğinin değerlendirilmesi de pakette yer aldı. Borsa Uzmanları Derneği, sermaye piyasalarının daha sağlıklı, şeffaf, güvenilir ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşması için bilgi ve deneyimini ilgili tüm paydaşlarla paylaşmaya hazır olduğunu bildirdi.

Kamu kurumları, piyasa kuruluşları, şirketler, üniversiteler ve meslek örgütlerine ortak akıl ve etkin iş birliği temelinde çözüm üretme çağrısı yapan dernek, sermaye piyasalarının geliştirilmesinin tüm paydaşların ortak sorumluluğu olduğunu vurguladı. Dernek, önerilerin ilgili kurum, kuruluş ve kişilerle yeniden paylaşıldığını belirterek sermaye piyasalarının geleceğine yönelik yapıcı katkılarını sürdürme kararlılığını ifade etti. İzmir'in Çeşme ilçesinde coğrafi işaretli damla sakızı ağaçlarında hasat heyecanı sürüyor.

Temmuz ayında ağaçların çizilmesinin ardından damlayan sakızlar, eylülün ortalarında toplanmaya başlıyor. Daha sonra temizlenen sakızlar kilosu 45 ile 50 bin lira arasında satılıyor