"Besilik hayvan fiyatları maliyet gerçekliğinden kopuk yükseliyor"

Ulusal Kırmızı Et , "2026 Yılı Genç Erkek Sığır Temini Hakkında Değerlendirme Raporu"nu yayımladı. Raporda, Kars, Ardahan ve Erzurum gibi illerde yayla dönüşü pazar yoğunluğunun yaşandığı Eylül-Ekim döneminin sektör açısından önemine işaret edilerek, "Saha çalışmalarımızda yurt içi besilik canlı hayvan fiyatlarının maliyet gerçekliğinden kopuk biçimde yükseldiği, canlı hayvan birim fiyatlarının karkas fiyatlarına tehlikeli ölçüde yaklaştığı gözlenmiştir. Bu tablo ilk bakışta üreticinin lehineymiş gibi görünse de sektörün tamamı açısından sürdürülebilir değildir.

Zira karkas maliyetini belirleyen unsur yalnızca belirli bir bölgeden temin edilen materyal değildir; besi işletmelerimiz Türkiye'nin her bölgesinden ve büyük işletmelerden de hayvan temin etmektedir" denildi. Fiyatlardaki bu tablonun kısa vadede üreticinin lehine gibi görünse de sektörün geneli için sürdürülebilir olmadığı vurgulanan raporda, şu ifadelere yer verildi: "Ülke genelinde oluşan ortalama karkas maliyeti, sezonluk yığılma dönemlerinde oluşan yüksek besilik fiyatlarının altında kalmaktadır. Yüksek fiyatla ahırını dolduran besicimiz, kesim gününde oluşacak karkas fiyatı karşısında zarar riskiyle karşı karşıya kalacaktır.

Besicilerimizin maliyet hesaplarını çok dikkatli yapmaları hayati önem taşımaktadır. 2018 ve 2019 yıllarında besi materyalinin maliyetten kopuk fiyatlarla bağlanması, üreticimizin birkaç yıl süren zarar döngüsüne girmesine yol açmıştır." Raporda, Tarım ve Orman Bakanlığının "2024-2028 Hayvancılık Yol Haritası" kapsamında ithalatın yıllık kotalarla disipline edilmesi ve Et ve Süt eliyle yürütülmesinin piyasadaki dalgalanmaları önleyen dengeleyici bir mekanizma olduğu belirtildi. ESK'nin Ekim ayında 2027 yılı besilik materyal başvurularını alacak olmasının piyasadaki maliyet baskısını hafifleteceği kaydedildi.

Besilik sığır temininde hedeflere ulaşılması ve yerli üretimin güçlendirilmesi amacıyla raporda 3 maddelik acil tedbir önerisi sıralandı: Sözleşmeli Etçi Melezleme Modeli ve Tohum Desteği: Sütçü ırklara cinsiyeti belirlenmiş etçi sperma uygulanmasının alım garantili sözleşmeli buzağı üretim modeliyle desteklenmesi, spermanın Bakanlıkça bedelsiz veya yüksek oranda sübvanse edilerek dağıtılması istendi. Doğu Anadolu Damızlık Koruma Tedbirleri: Bölgedeki anaç ve damızlık sığır varlığında yaşanan kayıpların önüne geçilmesi amacıyla sosyo-ekonomik şartlara uygun özel projelerin hayata geçirilmesi gerektiği vurgulandı. Müdahale ve Yem Desteği Entegrasyonu: Toprak Mahsulleri stok imkanları kullanılarak besicilere uygun vadeli yemlik arpa tahsis edilmesinin, maliyet kaynaklı fiyat köpüğünü düşüreceği ifade edildi.

Raporda, besicilerin maliyet disiplinine uyması ve önerilen yapısal tedbirlerin alınması halinde hem üretici kazancının korunacağı hem de orta vadede besilik sığır ithalatına olan ihtiyacın kalıcı olarak azalacağı belirtildi.