Anneler, dinazorlar ve yazmak

Doç. Dr Gül Yaşartürk Son dönem dünya sinemasında anneler ve annelik bir hayli popüler bir konu. , Petite , Lost , , , If I Had Legs I’d Kick , , Die My ve Adrienne Rich’e atıfla anneliğin kendisini değil ama kurum olarak anneliği sorgulayan filmlerden bazıları.

The End of Oak Street’Spielberg evrenini kurması ve temalarını sürdürmesiyle dikkat çekti, fantastik öğeleri ve dinozor çağına olan zaman yolculuğuyla öne çıktı. Baş roldeki anne karakteri Denise’e filmin temel söylemini inşa eden figür olması nedeniyle biraz daha yakından bakmak gerekiyor.   Çalışmayan iki çocuk annesi Denise, Die My Love’da bir türlü romanını yazamayan Grace ve Nightbitch’te oğlunun bakımıyla uğraşırken üretimden elini eteğini çekmiş sanatçı/ küratör anne karakterini andırıyor.  Eşi Greg işten atıldığını gizlemekte, ek gelir kazandığını söyleyerek arabasıyla pizza kuryeliği yapmaktadır.

Benzer biçimde Denise de ev ahalisinden gizli evin bodrumunda otobiyografik öğelere dayanan romanını yazmaktadır. Stüdyo dönemi Amerikan melodram filmlerinden fırlamış gibi duran iyimser, dürüst, mütevazi ve değişiklikten hoşlanmayan kocası Greg’le sürekli çatışır. Onun pizza dağıtmasından utanır, kısaca mutsuzdur.

Zamanda solucan deliği açılıp da mahallece iki yüz yıl öncesine dinozorlar çağına döndüklerinde bodrum katını su basar. Denise’in yazdığı her şey çalışma odasıyla birlikte suya gömülür. Bu durum hayli manidardır çünkü Denise romanında evini, ailesini kısaca eşini terk etme hayalini anlatmaktadır.

Bildiğimiz üzere aile Spielberg evreninin en kutsal ve dokunulmaz öğesidir.   Oak Caddesi dinozor çağına geri gittiğinde, Denise evden ayrılmalarını önerse de Greg eve kapanmalarında ısrar eder. Tartıştıkları sırada oğulları Brian kaybolan köpekleri Starbuck’ı bahçede görünce köpeği yakalamak için pencereden çıkar, onu gören ablası Audrey de peşinden gider.

Böylece anne babanın bencilliği, aralarındaki çatışma yüzünden çocuklarını ihmal ettiklerine dair melodramatik öğe pekişir. Denise ve Greg, çocuklarını bulmak için evden ayrıldıklarında filmin sonuna dek sürecek hayatta kalma mücadelesi başlar. Bu mücadelede Greg T-rex’e yem olur.

Dinozor çağı ‘bencil’ Denise’e fedakarlığı öğreten bir süreç halini alır. Evlerine giren manidar biçimde büyük bir müren balığı, tıpkı Exorcist’te ergenliğe girmek üzere olan Regan gibi çıkmazda olan Brian’ın kapısına dayanır. 1973 yapımı Exorcist’teki anne ergenlik krizini yönetmek için erkek figürüne ihtiyaç duyarken Denise, müren balığını defalarca bıçaklayarak oğlunu kurtarır.

  Denise ve çocuklar solucan deliği aracılığıyla başka mahallede, felaketten yirmi dakika öncesine dönmeyi başarırlar. Denise yakındaki telefon kulübesinden kocasına pizza siparişi vererek bulundukları mahalleye çağırır. Utandığı pizza kuryeliği işi, kocasını kurtarmasını sağlayarak kahramanca rol oynamış olur.

Denise kendisinin ve çocuklarının "eski versiyonlarının" Oak Caddesinde evlerinde kalarak dinozorlar çağına gitmesine belki de ölmelerine göz yumar. Kocası Greg’inse "eski verisyonuna" razı olur diğer ifadeyle onun kıymetini anlar. Kurtardığı Greg, tarih öncesi çağda gözleri önünde T-rex tarafından bacağının koparılarak yenmesini izlediği Greg değildir.  The End of Oak Street milat öncesi dinozor çağına dönme vesilesiyle evdeki tatminsiz, gözü yükseklerde olan, özgürlüğünü arayan kadına yetinmeyi ve hayatının kıymetini bilmeyi öğreterek onu ehlileştirir.

Filmin sonunda Denise’in bu kez bodrumda olmayan, büyük ve aydınlık bir çalışma odası vardır. Yazması nihayet meşru bir eylemdir. Eski Denise sular altında kalmış yeni Denise, filmle aynı adı taşıyan ve ailesini nasıl kurtardığını anlattığı romanını yayınlatmıştır.

Die My Love’daki Grace ise önce kocasına yeter der ardından yazdığı defter aracılığıyla kurduğu dünyayı yakar.