ABD'de ara seçim heyecanı

ABD'de 3 Kasım'da gerçekleşecek ara seçim için erken oy verme işlemleri haftalardır devam ediyor. Seçmenler, ülke genelinde Temsilciler Meclisi ve Senato üyelerinin yanı sıra eyalet valilerini de belirlemek üzere sandık başına gidecek. Dört yıllık başkanlık dönemlerinin ortasında yapılan ara seçimlerde, başkanlık seçimi yapılmıyor.

Ancak bu yılki seçimlerin ayrı bir önemi var: bir önceki ara seçimdeki katılıma benzer bir katılım gerçekleşmesi halinde, bu yıl 100 milyondan fazla kişinin oy kullanması bekleniyor. Ayrıca seçim faaliyetlerini takip eden AdImpact verilerine göre, 30 Ekim itibarıyla 2025-2026 seçim dönemi için siyasi reklamlara harcanan para rekor düzeye ulaşarak 11,6 milyar doları buldu. En yüksek harcamalar, Teksas, Ohio ve Michigan'daki çekişmeli Senato yarışlarında yapıldı.

Kampanya finansmanı kayıtlarına göre Elon Musk, yalnızca Cumhuriyetçileri desteklemek amacıyla 442 milyon dolar harcadı. Buna rağmen ara seçimlere katılım, genellikle daha fazla ilgi gören başkanlık seçimlerine kıyasla düşük kalıyor. Örneğin 2024 başkanlık seçimlerinde 155 milyondan fazla oy kullanılmıştı.

Demokratlar, ABD Kongresi'nde çoğunluğu elde etmeye çalışırken bu ara seçimlerde pek çok şey belirleyici olacak. Cumhuriyetçiler, Temsilciler Meclisi'nde şu anda 218'e 214'lük çoğunluğa sahip. Meclis'te iki sandalye boş bulunurken, Cumhuriyetçilerle birlikte hareket eden bir bağımsız üye de var.

Demokratların çoğunluğu ele geçirebilmesi için net dört sandalye kazanması gerekiyor. Demokratlar, Cumhuriyetçilerin 53'e 47'lik çoğunluğa sahip olduğu Senato'da da kontrolü ele geçirmek için mücadele ediyor. Bunun için net dört sandalye daha kazanmaları gerekiyor.

Maine, Ohio, Kuzey Carolina, Iowa ve Georgia'nın da aralarında bulunduğu 10 eyaletteki yarışların sonucu belirlemesi bekleniyor. Ara seçimler, genellikle Beyaz Saray'ı ve/veya Kongre'yi kontrol eden siyasi parti açısından riskli bir süreç olarak görülüyor. 2026 seçimlerinde bu durum, ABD Başkanı Donald Trump ve hem Senato'da hem de Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu elinde bulunduran Cumhuriyetçiler için geçerli.

Ara seçimler, seçmenlere başkanın performansını değerlendirme ve adeta not verme fırsatı sunuyor. Başkanın düşük not alması halinde Beyaz Saray'ın politikalarında değişikliğe gitmesi de gündeme gelebiliyor. Ara seçim sonuçları, aynı zamanda başkanlık yarışına hazırlanan adaylara, bir sonraki seçim kampanyasımesajlarını seçmenlere nasıl ulaştırmaları gerektiği konusunda fikir verebiliyor.

Reuters/Ipsos'un eylül ayında yaptığı ankete göre Trump'ın görev performansına verilen destek, tüm zamanların en düşük seviyesi olan yüzde 32'ye geriledi. Tüketici fiyatlarındaki artış gibi iç politika meselelerinin birçok seçim yarışının sonucunu etkilemesi ve Cumhuriyetçilere verilen desteği aşındırması bekleniyor. Öte yandan Demokratların bu yıl oy kullanma konusunda Cumhuriyetçilere kıyasla daha istekli olduğunu gösteren işaretler bulunuyor.

Erken oy verme eğilimlerinin devam etmesi, kasım ayında Demokratların zaferine işaret edebilir. 2024'te Trump'a yönelen Latin Amerika kökenli seçmenlerin bir bölümünün de ekonomi ve Trump yönetiminin bazı göçmenlik uygulamalarına duydukları tepki nedeniyle yeniden Demokratlara yöneliyor olabileceğine dair işaretler var. Ancak Demokratların ezici bir zafer kazanacağı kesin değil.

Yakın dönem seçim tarihi, ara seçimlerin ne denli büyük siyasi sarsıntılara yol açabileceğini gösteriyor. Barack Obama'nın Demokrat başkanlığı döneminde, 2010 ara seçimlerinde Cumhuriyetçiler büyük bir zafer elde ederek Temsilciler Meclisi'nde 63 sandalye kazandı. ABD ekonomisinin beklentilerin altında performans göstermesi ve Obama'nın dönüm noktası niteliğindeki sağlık reformu yasasına verilen desteğin zayıf olması bu sonuçta etkili oldu.

Demokratlar Temsilciler Meclisi'ndeki çoğunluklarını kaybetti. Senato'da ise altı sandalye kaybetmelerine rağmen kontrolü ellerinde tutmayı başardılar. Obama o dönemde Cumhuriyetçilerin elde ettiği zaferi "ağır bir yenilgi" olarak nitelendirdi.

Ardından Cumhuriyetçiler, savunma dışı harcamalarda önemli kesintiler yapılması yönünde baskı uyguladı. Demokratlar, 2018'de bu kez Trump Beyaz Saray'dayken karşılık verdi. Temsilciler Meclisi'nde net 40 sandalye kazandılar ancak Senato'da net iki sandalye kaybettiler.

Bu yılki seçimlerde, 50 eyaletin 36'sında valilik yarışları da yapılacak. Ayrıca eyalet yasama organlarındaki sandalyeler için neredeyse tüm eyaletlerde oylamaya gidilecek. Ballotpedia verilerine göre Cumhuriyetçiler, ülke genelindeki eyalet yasama organlarında sandalyelerin yüzde 55'ini, Demokratlar ise yüzde 43,8'ini kontrol ediyor.

ABD ara seçimlerinin sonuçlarının ne zaman kesinleşeceğine ilişkin belirlenmiş bir saat yok. Çekişmeli geçen yarışlarda kazanan adayların açıklanması günler, hatta haftalar sürebiliyor. İlk seçim sonuçlarının, salı akşamı ABD'de sandıkların kapanmaya başlamasının ardından gelmesi bekleniyor.

İlk olarak Indiana ve Kentucky'de yerel saatle 18.00'sandıklar kapanacak. Ardından 19.00'Georgia, Güney Carolina, Vermont ve Virginia'da oy verme işlemi sona erecek. Sandıkların en son kapanacağı yer ise Alaska'nın en batısı olacak.

Temsilciler Meclisi ve Senato'nun kontrolünün hangi partide olacağına ilişkin sonuçların ne kadar hızlı netleşeceği ise ülke genelindeki oy değişiminin büyüklüğüne bağlı. Farkın çok açık olduğu bir seçim gecesinde sonuç birkaç saat içinde belli olabilirken, çekişmeli bir tabloda sürecin bir haftadan uzun sürmesi mümkün.