Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı'nıdijitalleştirme çalışmalarına ilişkin verileri açıkladı. Bakan Ersoy, sanal medya hesabından yaptığı paylaşımda, "Yüzlerce yıllık ilim ve kültür mirasımız artık dünyanın her yerinden, günün her saatinde erişilebilir. Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığımızın uluslararası standartlarda yürüttüğü dijitalleştirme çalışmalarıyla 485 bin yazma ve nadir matbu eseri dünyanın en büyük yazma eser portalında araştırmacıların ve meraklıların istifadesine sunuyoruz.
30 bini aşkın üyeye ulaşan portalımız bugüne kadar 1 milyon 366 bin kez ziyaret edildi. Eser görüntüleme sayısı 5 milyon 863 bini, görüntülenen sayfa sayısı 15 milyon 435 bini, indirilen sayfa sayısı ise 1 milyon 603 bini aştı. Her bir eseri konservasyon uzmanlarımızın gözetiminde, fiziksel bütünlüğüne zarar vermeden yüksek çözünürlükte dijitalleştiriyor; uluslararası standartlarda hazırlanan bibliyografik kayıtlarıyla erişime açıyoruz.
Böylece eserlerimizi afetlere ve zamanın yıpratıcı etkilerine karşı korurken kullanım kaynaklı yıpranmanın da önüne geçiyoruz. Yapay zeka dahil yeni teknolojilerin sunduğu imkanlardan yararlanarak dijital kültür hazinemizi geliştirmeyi sürdüreceğiz. Bu kıymetli çalışmada emeği bulunan Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığımıza, uzmanlarımıza, restoratörlerimize ve tüm çalışma arkadaşlarımıza teşekkür ediyorum" ifadelerini kullandı.
Öte yandan, Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre; TÜYEK; yazma eser koleksiyonları, alan uzmanları, restorasyon laboratuvarları ve restoratörleriyle alanında dünyanın en büyük kurumu olarak çalışmalarını sürdürüyor. TÜYEK’in resmi internet sitesinde 485 bin yazma ve nadir matbu eser bulunuyor. Dünyanın en büyük yazma eser portalı niteliğindeki sistem sayesinde kullanıcılar, haftanın her günü ve günün her saatinde eserleri ekranda inceleyebiliyor.
Eserlerin indirilmesi için ise ücretsiz üyelik gerekiyor. Portalın üye sayısı 30 bini geride bırakırken ziyaretçi sayısı 1 milyon 366 bin 708’e ulaştı. Bugüne kadar 5 milyon 863 bin 19 eser görüntülemesi yapılırken incelenen sayfa sayısı 15 milyon 435 bin 539, indirilen sayfa sayısı ise 1 milyon 603 bin 275 olarak kayıtlara geçti.
Geçmişleri 1500 yıla kadar uzanabilen yazma eserlerin dijitalleştirilmesi, her aşamada özel bilgi ve uzmanlık gerektiriyor. Yüzyıllar boyunca elden ele, şehirden şehre ve farklı kütüphaneler arasında taşınan eserler; afetler, ihmaller, olumsuz saklama koşulları ve zamanın yıpratıcı etkileri nedeniyle hassas bir yapıya sahip bulunuyor. Yazmalar, taşıdıkları metinlerin yanı sıra cilt, tezhip, hat ve kağıt özellikleriyle de önemli birer sanat eseri niteliği taşıyor.
Müellifinden mütercimine, müstensihinden mücellidine ve müzehhibine kadar üretim sürecinde yer alan her isim ve unsur, eserin tarihi değerinin bir parçasını oluşturuyor. Bu nedenle eserlerin raflardan indirilmesi, görüntülenmesi, tekrar yerlerine yerleştirilmesi ve portalda erişime açılması uzmanlar tarafından titizlikle yürütülüyor. TÜYEK bünyesindeki dijitalleştirme çalışmalarında uluslararası koruma ve görüntüleme standartları esas alınıyor.
İşlem öncesinde her eserin konservasyon açısından uygunluğu değerlendiriliyor ve gerekli koruyucu tedbirler alınıyor. Fiziksel bütünlüğüne zarar vermeyen yöntemlerle yüksek çözünürlüklü dijital görüntüleri oluşturulan eserlerin bibliyografik kayıtları da uluslararası kataloglama standartlarına göre hazırlanıyor. Süreci tamamlanan eserler, TÜYEK’in resmi internet sitesi üzerinden erişime açılıyor.
Dijitalleştirme, yazma eserlerin kullanımını hızlandırırken özgün nüshaların araştırma amacıyla sürekli olarak raflardan indirilmesinin de önüne geçiyor. Böylece eserlerin kullanım kaynaklı yıpranması azaltılıyor, muhtevaları olası afetlere karşı dijital ortamda koruma altına alınıyor. Dijitalleştirmede görüntü kalitesi, kullanılan yöntemler ve uluslararası standartlara uyum da TÜYEK’in çalışmalarının önemli bir bölümünü oluşturuyor.
Kurum, bu alandaki gelişmeleri takip etmek ve yeni yöntemleri değerlendirmek amacıyla uzmanlarla çalıştaylar düzenliyor. 485 bin yazma ve nadir matbu esere ilişkin künye bilgilerinin yer aldığı portala 'www.yek.gov.tr' adresinden erişilebiliyor.
